آسیب های اجتماعی (قسمت ۱)

تعریف آسیب های اجتماعی و آشنایی با انواع آسیب های اجتماعی

 

 

آسیب های اجتماعی یکی از مسایل مورد توجه جامعه بشری از گذشته تا به امروز می‌باشد. با گسترش انقلاب صنعتی و بزرگ شدن دامنه نیازمندی‌های انسان و به دنبال آن احساس ناکامی و محرومیت از خواسته‌ها موجب گسترش اعتیاد، فساد، دزدی، انحرافات جنسی و سایر آسیب‌ها شده است. هر چند اکثر مشکلات اجتماعی انواعی تکراری در طول نسلهای مختلف هستند، اما چنانکه مشاهده می‌شود برخی از این انواع در برخی نسلها اهمیت بیشتری پیدا کرده است و حتی برخی انواع این آسیبها در نسلهای بعدی زاده شده‌اند. از سوی دیگر از آنجایی که یکسری علل غالب در هر جامعه وجود دارند که نسبت به سایر علل اهمیت بیشتری در بروز آسیبها دارند، هر چند از انواع متمایز آسیبها سخن می‌رود، اما عمدتا همپوشیهایی بین آنها دیده می‌شود.

آسیب اجتماعی به هر نوع عمل فردی یا جمعی اطلاق می‌شود که در چارچوب اصول اخلاقی و قواعد عام عمل جمعی رسمی و غیر رسمی جامعه محل فعالیت کنشگران قرار نمی‌گیرد و در نتیجه با منع قانونی یا قبح اخلاقی و اجتماعی روبرو می‌گردد. به همین دلیل، کجروان سعی دارند کجروی‌های خود را از دید ناظران قانون، اخلاق عمومی و نظم اجتماعی پنهان نمایند؛ زیرا در غیر این صورت با پیگرد قانونی، تکفیر اخلاقی و طرد اجتماعی مواجه می‌شوند.

۱- بیکاری

بیکاری یک معضل اجتماعی است که هم آسیبهای جدی فردی و هم آسیبهای قابل ملاحظه اجتماعی را در دامن دارد. وجود فرصتهای همیشه خالی ، عدم تحمل بیکاری ، فقدان قدرت تأمین نیازها به دلیل نداشتن درآمد، زمینه‌هایی آماده برای کاشت بذر جرم و انحرافات بویژه در نسل پر انرژی و جوان که انرژی و قدرت و نیروهای آنها راکد و بی مصرف باقی می ماند، می‌باشند.

۲- فقر

هر چند خود فقر بطور ذاتی یک مشکل و آسیب است ولی در واقع مادر تمام آسیبهای اجتماعی است. فقر با بسیاری مسائل زیر پا از جمله ضعف تندرستی و افزایش مرگ و میر ، بیماری روانی ، شکست تحصیلی، جرم و مصرف دارو رابطه دارد.

۳- سرقت و دزدی

سرقت و دزدی هم از لحاظ عرفی و هم از لحاظ قانونی به عنوان یک آسیب جدی محسوب می‌شوند. عوامل مختلف این آسیب اجتماعی عبارتند از : فقر مادی و فرهنگی ، بیکاری ، اعتیاد ، فقر عاطفی ، ناکامی عاطفی ،  تجربه های دوران کودکی ، احساس ناامنی ، کودکان نازپرورده ، خودنمایی ، حسادت ، حادثه جویی و محیط اجتماعی ناامن ، معاشرت با دوستان ناباب ، نابرابری های جامعه اجتماعی ، شهرنشینی و زاغه نشینی .

۴- وابستگی دارویی و اعتیاد

اعتیاد از مهمترین آسیب‌ های اجتماعی در جامعه به حساب می‌آید. اعتیاد به سبب ویژگی‌های ذاتی خود، اغلب با سایر آسیب‌ها همراه می‌شود و موجب هدر رفتن نیروهای ثمربخش جامعه می‌‌گردد. علل گرایش به اعتیاد از مسایل روانی و فردی تا مسایل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی گسترده می‌باشد.

۵- طلاق

طلاق بر انحلال یک ازدواج رسمی در زمانی که طرفین آن هنوز در قید حیاتند و بعد از آن آزادند تا دوباره ازدواج کنند دلالت می‌کند. یا به عبارت دیگر “طلاق شیوه نهادی شده پایان یک ازدواج است”. متفکران و جامعه شناسان، طلاق را یکی از آسیب های اجتماعی به شمار می آورند علل افزایش طلاق را می‌توان به شرح زیر خلاصه کرد: مشکلات مالی ، عدم توافق اخلاقی و ناسازگاری‌های جنسی ، عدم علاقه و کراهت طرفین از یکدیگر در نتیجه ازدواج‌های تحمیلی ، دخالت دیگران به ویژه خانواده‌ها ، سوءظن ، عدم تمکین ، عدم پای بندی به مذهب ، اعتیاد ،  زیاده طلبی ، انتخاب نادرست اولیه ، کمی سن ازدواج ، ناآگاهی ، تفاوت فرهنگی ، ازدواج مجدد ، بیکاری ، نداشتن مسکن ، اختلاف در تعیین محل زندگی ، بالارفتن انتطارات مردم ار ازدواج ، کاهش قبح طلاق از نظر فرهنگی و …

۶- خودکشی

از آنجایی که فرد در اجتماع زندگی می‌کند، خودکشی به عنوان یک معضل و یکی از آسیب های اجتماعی مورد بررسی قرار می‌گیرد. براساس مجموع تحقیقات که تاکنون انجام شده، علل و انگیزه‌های خود کشی در ایران را می‌توان چنین برشمرد:

اختلافات زناشویی و نامناسب بودن شرایط زندگی خانوادگی ، شکست در عشق ، اختلالات روانی و شخصیتی ، فقر و بیکاری ، اعتیاد ، تورم و شرایط نامساعد اقتصادی ، گذار جامعه از حالت سنتی به صنعتی ، حس پوچی و بی‌هویتی در جوانان.

۷- انحرافات جنسی

غریزه جنسی هم می‌تواند منشأ بروز عالیترین نمودارهای ذوقی و هنری باشد و هم منشأ تشکیل بنیاد یک خانواده و هم منشأ بسیاری از جرائم و انحرافات جنسی و روسپیگری. روسپیگری را تن فروشی، بهره برداری جنسی و یا معامله پایاپای و بی‌بندوباری جنسی توسط زنان برای کسب درآمد تعریف کرده‌اند. فاحشه‌گری معمولا با سایر انواع آسیب‌ های اجتماعی مثل اعتیاد به مواد مخدر و الکل همراه است. زنان فاحشه به درجات مختلف دارای اختلال شخصیتی بوده و برخی از آنان همجنس‌گرایند و احساس خصومت خود را نسبت به مرد، با تحقیر او از طریق درگیر کردن وی در رابطه ای غیراجتماعی ابراز می‌کنند. از علل دیگر این آسیب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: فقر و بیکاری ، گرسنگی ، جنگ ، تنوع و تجمل طلبی ، اعتیاد ، فریب خوردگی ، تسلیم به امید ازدواج ، طرد شدگی از خانواده ، بی سوادی ، عدم توافق اخلاقی و سازش بین زن و شوهر و…

۸- بی خانمانی

کسانی ممکن است در خیابانها سرگردان باشند یا به علل برخی بزهکاریهای دیگر که معمولا توأم با بی خانمانی آنهاست مثل دزدی ، اعتیاد و … در زندانها یا کانونهای اصلاح و تربیت بسر برند در واقع جزو افراد بی خانمان هستند. در بین افراد بی خانمان دسته‌های مختلفی از افراد دیده می‌شود، یک دسته شامل بیماران روانی شدید هستند که اغلب یا مدتهاست از خانواده خود دورند یا بطور موقتی از خانه خارج شده‌اند. معتادین گروه دیگری از این افراد را شامل می‌شوند که معمولا مراحل عمیق اعتیاد خود را می‌گذرانند. کودکان خیابانی و دختران و زنانی که با بی خانمانی به انحرافات جنسی نیز مبتلا هستند دو دسته دیگر را در بین افراد بی خانمان تشکیل می‌دهند.

۹- آسیب‌های نوپدید (شبکه‌های مجازی)

آسیب‌های نوپدید، آسیب‌های مرتبط با فناوری‌های جدید است که آسیب‌های ناشی از استفاده از ماهواره، بازی‌های رایانه‌ای، تلفن همراه و اینترنت می‌توانند در این مجموعه قرار گیرند و می‌تواند زمینه‌ساز نوع جدیدی از آسیب‌ های اجتماعی و روانی باشد. اکثر والدین نیز به دلیل عدم آشنایی با اینترنت و ظرفیت‌های آن و شبکه‌های اجتماعی فضایی و فناوری‌های نوین ارتباطی، از رفتارهای آنلاین فرزندانشان در فضای مجازی اطلاعی ندارند. همین مسأله راه را برای صیادان اینترنتی باز می‌کند تا راحت تر بتوانند طعمه‌های خود را از میان افرادی انتخاب نمایند که به نوعی دچار انواع آسیب های اجتماعی هستند و بدون در نظر گرفتن تهدیدات و معایب این فضا به دنبال تفریح در آن هستند.

 

منبع :

سایت پژوهشی متن

سایت دانشنامه رشد